This is Lite Plone Theme
Jesteś w: Start / Miasto / Gleby

Gleby


Gleby występujące na terenie Jaworzna ukształtowane zostały przez naturalne czynniki glebotwórcze oraz złożone procesy antropogeniczne, przemysłowo-urbanizacyjne. Na terenie miasta podstawowym typem gleb są rędziny szkieletowe oraz rędziny lekkie mieszane wykształcone ze skał
węglanowych. Na pozostałym obszarze, na utworach gliniastych i piaskach, wytworzyły się gleby pseudobielicowe i brunatne kwaśne. Wśród gleb wykorzystywanych rolniczo przeważają gleby brunatne oraz rędziny. Większe kompleksy tych gleb ciągną się wzdłuż Garbu Jaworzna - od Szczakowej w kierunku Byczyny - oraz wzdłuż Garbu Ciężkowickiego. Obecnie znaczna ich część zajęta jest przez zabudowę miejską. Na obszarach leśnych, zlokalizowanych głównie w rozległych obniżeniach terenu, występują gleby bielicowe. Gleby hydromorficzne zajmują niewielkie powierzchnie. W dolinach rzecznych występują gleby bagienne, mułowo-błotne, natomiast w niewielkich obniżeniach terenu (w okolicach Szczakowej i Byczyny) gleby glejowe. Mady piaszczyste i piaski rzeczne występują jedynie w dolinie Białej Przemszy. W dnach dolin, na wyższych, nie podlegających stałym zalewom poziomach występują brunatne mady pyłowe i gliniaste. W dolinach rzek występują także torfy i namuły.

Stan gleb


Z ogólnej powierzchni miasta wynoszącej 15 220 ha na użytki rolne przypada 31,25%, czyli 4 756 ha. Z uwagi na brak motywacji ekonomicznej do prowadzenia produkcji rolnej oraz znaczne zanieczyszczenie gleb metalami ciężkimi, większość użytków rolnych (około 70%) jest odłogowana. Na terenie miasta przeważają gleby słabej klasy: 50 % gleb kwalifikuje się do klas V – VI; 32 % gleb do klasy IVb; do klasy IVa zaliczono 14 % gleb. Tylko 4% gleb zaliczane jest do gleb ochronnych - 4 % do klasy IIIa.

Generalnie, gleby na terenie Jaworzna należą do średnio, silnie i bardzo silnie zanieczyszczonych. Nasilające się stale wpływy różnorodnych form działalności przemysłowej, rolniczej i urbanizacyjnej przyczyniają się do znacznych zmian w naturalnych warunkach glebowych.  Procesy degradacji gleb związane są przede wszystkim z:

  • rejonami budowy nowych osiedli mieszkaniowych,
  • tras komunikacyjnych,
  • terenami przylegającymi do zakładów przemysłowych,
  • miejscami składowania odpadów.


Według wyników badań IPIŚ PAN, odczyn gleb na terenie Jaworzna ma rozkład zmienny – w północnej części miasta przekracza 8 pH, zmniejsza się w kierunku południowym, przechodząc do pH<7. Niski poziom kwasowości gleb jest czynnikiem pozytywnym, gdyż przyczynia się do małej mobilności metali ciężkich w glebach oraz ich utrudnionego pobierania przez rośliny.

Racjonalne wykorzystanie gleby wraz z jej ochroną i rekultywacją


Cele długoterminowe

  • Zagospodarowanie gleb w sposób adekwatny do ich klasy bonitacyjnej i poziomów zanieczyszczeń
  • Ograniczenie czynników wpływających na degradację gleby poprzez zagospodarowanie m.in. odłogujących gruntów
  • Zrekultywowanie gleb zdegradowanych w kierunku rolnym, leśnym i rekreacyjno-wypoczynkowym
  • Właściwe kształcenie ekosystemów rolnych z wykorzystaniem otaczających je systemów naturalnych i ich zdolności do autoregulacji m.in. poprzez wdrażanie programów rolno-środowiskowych
  • Zachowanie naturalnych kompleksów łąk torfowych jako regulatora stosunków wodnych i klimatycznych przyległych do nich terenów


Cele krótkoterminowe i kierunki działań:

  • Prowadzenie monitoringu jakości gleby i ziemi
  • Coroczna aktualizacja rejestru terenów, na których stwierdzono przekroczenia standardów gleby lub ziemi
  • Przeciwdziałanie degradacji chemicznej gleb poprzez ochronę powietrza i wód powierzchniowych
  • Przeciwdziałanie erozji gleb poprzez stosowanie odpowiednich zabiegów na gruntach o nachyleniu powyżej 10%
  • Ograniczanie erozji wodnej i wietrznej gleby poprzez możliwie jak najdłuższe utrzymywanie pokrywy roślinnej w postaci wprowadzenia upraw wieloletnich oraz wsiewek i poplonów
  • Racjonalne użycie nawozów sztucznych i środków ochrony roślin na terenach rolnych i leśnych oraz stosowanie technik naturalnych (fito i agromelioracyjnych) w celu zwiększenia udziału materii organicznej w glebie



(Źródło: Program Ochrony Środowiska dla Miasta Jaworzna)